بسم الله الرحمن الرحیم لتجدن اشد الناس عداوة للذین آمنوا الیهود و الذین اشرکوا ** قطعا، يهود و مشركان را دشمنترين مردم نسبت به مؤمنان خواهي يافت. (سوره 5 آیه 82)

مسیحیت اولین بار توسط چه کسی و چگونه به انحراف کشیده شد؟

مسیحیت اولین بار توسط چه کسی و چگونه به انحراف کشیده شد؟
پرسش:
دین مسیحیّت، اوّلین بار توسّط چه کسی و چگونه به انحراف کشانده شده است؟

 

 

پاسخ: به گفته‌ی انجیل، حضرت عیسی علیه‌السّلام، پِترُس[1] را به جانشینی خود برگزیده و امّتش را به پیروی از او فرا خوانده بود.[2] از عبارات انجیل چنین برمی‌آید که مأموریّت پترس، عام بوده و شامل غیر یهودیان نیز می‌شده است.[3] پترس پس از صعود عیسی علیه‌السّلام به آسمان، در میان پیروان او نقش محوری داشت. این امر به خوبی از عبارت باب اوّل کتاب «اعمال رسولان» برمی‌آید.[4] پترس در مواردی حتّی به سراغ غیر یهودیان نیز رفته و بین آن‌ها فعّالیّت کرده است.[5] تا حدود سال 40 میلادی، یعنی حدود ده سال پس از حیات زمینی عیسی علیه‌السّلام، اوضاع به همین روش بود. در این زمان، شخصی به نام شائول، به مسیحیّت گروید و به پولَس تغییر نام داد.[6] پولس از فَریسیان و بزرگان یهود و دشمن سرسخت مسیح بود. او بر مسیحیان سخت می‌گرفت و آنان را شکنجه و آزار می‌داد.[7] وی برای دستگیری نوایمانان مسیحی که گریخته بودند، از رئیس کاهنان نامه گرفته بود و به سوی دمشق رفت. هنگامی که وارد دمشق شد، مؤمنان مسیحی به وحشت افتادند و معابد مسیحی هشدار دادند که شائول یهودی آمده و آتشی به راه خواهد انداخت. وی وارد معبدی شد و گفت: نترسید، من با شما هم‌فکر هستم؛ تاکنون خطا می‌کردم و اکنون دریافته‌ام که حق با شماست و عیسی علیه‌السّلام مرا به پیروی از مسیر حق فراخوانده است.[8] این ماجرا را لوقا، که بعداً توسّط پولس (یا سولس) ایمان آورده و شاگرد خصوصی او بود، در کتاب «اعمال رسولان» نقل کرده است. هشت باب نخستین این کتاب، درباره‌ی پترس (جانشین راستین عیسی علیه‌السّلام) و تلاش‌های اوست؛ امّا از باب نهم به بعد، بیش‌تر به مسافرت‌های تبلیغی پولس بین مردم می‌پردازد که باعث شد عدّه‌ی فراوانی در شهرهای مختلف به مسیحیّت بگروند. حتّی بَرنابا که از حواریّون خوب عیسی علیه‌السّلام بود، نخست جذب عقاید دروغین پولس شد، چرا که پولس تمام تفسیر تورات را می‌دانست و آن را حفظ بود. به تدریج برنابا دریافت که آموزه‌های پولس دارای انحراف‌هایی است. پس به او اعتراض کرد، امّا پولس پاسخ داد: «تفسیر من و تو از انجیل متفاوت است».

به تدریج بین پولس و دیگر حواریّون، از جمله پترس، اختلافاتی در زمینه‌های عقیدتی، عملی و رهبری جامعه‌ی مسیحیّت روی داد. پولس برگزیدگی پترس از سوی عیسی علیه‌السّلام را پذیرفته بود، امّا مدّعی بود مأموریّت پترس تنها در میان یهودیان بوده و بعداً حضرت عیسی علیه‌السّلام، همان مأموریّت را در امّت‌ها به او سپرده بود.[9]

مسأله به این‌جا ختم نشد، بلکه پولس رو در روی پترس ایستاد و با او مخالفت کرد؛ حتّی او را به نفاق متّهم ساخت.[10]

از آن پس، دو پرچم در جامعه‌ی مسیحی آن زمان برافراشته شد و مردم نیز به دو گروه تقسیم شدند. دسته‌ای بنا به سفارش مسیح علیه‌السّلام از پترس و حواریّون پیروی کردند و دسته‌ی دیگر، که بیش‌تر غیر یهودیان بودند، پولس را به رهبری برگزیدند.

پولس الاهیّاتی جدید پدید آورد که هرگز با سخنان عیسی‌ علیه‌السّلام انطباق نداشت.[11] به اعتقاد او، عیسی علیه‌السّلام مقام الوهی و فوق بشری داشت. او خدا بود که جسم گرفت تا به صلیب رود و قربانی گناه انسان شود.[12] به تدریج علمای بزرگ آن زمان که به مسیح اعتقاد داشتند، حقیقت را دریافتند، ولی دیگر دیر شده بود. پولس تمام انجیل‌ها را باطل اعلام کرد و تنها، سخن خویش را حجّت دانست.

شاکله‌ی دین عیسی علیه‌السّلام، فریسی ستیزی بود و آشکارا به آن حمله کرده بود؛[13] امّا پولس با نامه‌ها و کتاب‌های خویش، لبه‌ی تیز فریسی ستیزی عیسی علیه‌السّلام را کند کرد و مسیحیّت را دین آشتی با یهود ساخت. این مطلب را می‌توان از مجموع نامه‌های پولس دریافت.[14] بدین ترتیب، یهود با نفوذ دادن پولس در مسیحیّت، آن را از درون تهی ساخت؛ به گونه‌ای که تاکنون تمام جهان مسیحیّت در خدمت یهود به کار گرفته شده است.

در روایات اسلامی چندین بار نام پولس آمده و عامل کلیدی انحراف و گمراهی در میان مسیحیان معرّفی شده است. امام موسی بن جعفر علیهماالسّلام در روایتی طولانی، سرزمینی را در جهنّم معرّفی می‌کند که ویژه‌ی بدعت‌گزاران و گمراهان بزرگ است. در این سرزمین، پنج تن از امّت‌های پیشین، از جمله پولس قرار دارند.[15] [16]

 

[1] . نام اصلی پترس، شمعون است. او این لقب را از مسیح علیه‌السّلام هدیه گرفت. در منابع اسلامی نیز نام وصی عیسی علیه‌السّلام، شمعون آمده است. ر.ک: من لایحضره الفقیه، ج4، ص176؛ تفسیر القمی، ج1، ص103.

[2] . ر.ک: عهد جدید، انجیل یوحنا، باب21، شماره‌های15- 18.

[3] . عهد جدید، انجیل متی، باب28، شماره‌های19 و 20.

[4] . عهد جدید، اعمال رسولان، باب1.

[5] .  همان، باب10.

[6] . همان، باب9، شماره‌های1- 31.

[7] . همان، باب‌های6- 8. شکنجه و شهادت استیفان، نخستین شهید مسیحیّت نیز از جنایات پولس است.

[8] . همان، باب9.

[9] . عهد جدید، رساله‌ی پولس به غلاطیان، باب2، شماره‌های7- 13.

[10] . همان، شماره‌های11- 13.

[11] . المیزان، ج3، ص312.

[12] . رساله‌ی پولس به غلاطیان، باب3، شماره‌ی13.

[13] . ر.ک: عهد جدید، انجیل متی، باب23؛ انجیل لوقا، باب11

[14] . برای نمونه، ر.ک: عهد جدید، رساله‌ی پولس به رومیان. با نگاهی به این رساله، به آسانی می‌توان دریافت که ادبیّات عیسی علیه‌السّلام در گفت و گو با یهودیان و فریسیان، با ادبیّات پولس بسیار متفاوت است.

[15] . ثواب الاعمال، ص216؛ جامع الاخبار، ص144؛ بحار الانوار، ج8، ص311 و ج12، ص 37- 38.

[16] . تبار انحراف، 145- 149.