بسم الله الرحمن الرحیم لتجدن اشد الناس عداوة للذین آمنوا الیهود و الذین اشرکوا ** قطعا، يهود و مشركان را دشمنترين مردم نسبت به مؤمنان خواهي يافت. (سوره 5 آیه 82)

قرآن و حدیث در تاریخ‌نگاری چه نقشی دارند؟

 

قرآن مهم‌ترین معیار و مدرک است و باید در شناخت سیره پیامبر(ص) و ائمه(ع) و سرگذشت پیشینیان اسلام مورد استناد قرار گیرد؛ زیرا بسیاری از ملاک‌ها و نمونه‌های سودمند در این زمینه، در قرآن موجود است.
قرآن آینه تمام‌نمای سیما و شخصیت پیامبر(ص) است و پایه‌ها و اصول اعتقادی و اخلاقی مفیدی را به دست می‌دهد که در بسیاری از گزارش‌های تاریخی به کار می‌آید.
حدیث نیز همین‌گونه است؛ چون حاوی اشارات، بلکه نصوصی است که اصول و موازین سودمند بسیاری را در پژوهش‌های علمی و تاریخی بیان می‌کند. نیز دارای اطلاعات تاریخی فراوان و مهم و ارزنده است.
آن‌دسته از کتب تاریخی‌ای که بی‌اعتنا به احادیث، درباره سرگذشت و سیره پیامبر(ص) داوری نموده‌اند، دچار لغزش و اشتباه شده‌اند؛ چراکه حدیث، در شناساندن شخصیت پیامبر(ص) می‌تواند به‌منزله یک مربی و قاضی و فقیه و فرمانده و مصلح سودبخش باشد. در حدیث، ظرافت‌ها و نکته‌های بسیار باارزشی را می‌یابیم که معمولا در کتب تاریخی سراغ نداریم.

بخشی از مصاحبه علامه سیدجعفر مرتضی با کیهان اندیشه، شماره 3، آذر و دی 1364